Stanisław Mossakowski: Giovanni Battista Gisleni (1600-1672). Rzymski artysta na dworze polskich Wazów

Książka jest rezultatem wieloletnich, wnikliwych badań nad spuścizną jednego z najważniejszych architektów, scenografów i muzyków działających w siedemnastowiecznej Rzeczypospolitej. Gisleni, ukształtowany w kręgu Carla Maderny i silnie zakorzeniony w tradycji antycznej, w oryginalny sposób łączył rzymski uniwersalizm z polskimi uwarunkowaniami kulturowymi oraz lokalnymi tradycjami budowlanymi. Profesor Stanisław Mossakowski podejmuje się trudnego zadania rekonstrukcji efemerycznych dzieł Włocha – nietrwałych, choć nowatorskich w skali europejskiej dekoracji uświetniających uroczystości dworskie i państwowe (zaślubiny, koronacje, pogrzeby) oraz form z zakresu „małej architektury” (ołtarze, katafalki, epitafia). Na nowo określa genezę oraz chronologię zarówno zachowanych, jak i niezrealizowanych projektów sakralnych i rezydencjonalnych w Warszawie, Krakowie, Płocku czy Lwowie. Ukazuje także wpływ rzymskiego twórcy na kształtowanie się barokowego dworu drewnianego. Osobne miejsce poświęca dojrzałym, rzymskim latom Gisleniego i jego własnemu, słynnemu nagrobkowi w kościele Santa Maria del Popolo w Rzymie, mistrzowsko analizując ukryty w nim przekaz ikonograficzny. Podstawą źródłową publikacji jest szczegółowa analiza trzech europejskich zasobów rysunkowych, przechowywanych w kolekcjach w Dreźnie, Londynie i Mediolanie, którą dopełnia edycja dokumentów archiwalnych. Warstwę analityczną uzupełnia bogaty materiał ilustracyjny, liczący ponad 330 rysunków i fotografii porównawczych.