Duet fortepianowy. Analiza, metodyka, praktyka

Duet fortepianowy stanowi oryginalny rodzaj praktyki wykonawczej, w którym pianistyka i kameralistyka płynnie wiążą się ze sobą. Sam termin duet fortepianowy ma znaczenie dualistyczne – może odnosić się zarówno do gatunku muzyki, napisanego dla dwóch pianistów do gry na jednym lub dwóch fortepianach, jak i do dwóch pianistów. Ta formacja kameralna pozwala pianistom wspólnie kształtować walory brzmieniowe i fakturę dzieła muzycznego oraz wydobywać emocje, których nie osiągniemy w grze solowej. Wykonawcy w duecie fortepianowym (na dwa fortepiany, bądź na cztery ręce) współpracują ze sobą na zasadzie mu- zycznego dialogu i nie jest ważnym, który z nich pełni rolę nadrzędną. Obaj pianiści na równym poziomie uczestniczą w kształtowaniu dramaturgii dzieła i jego interpretacji. Poziom złożoności problemów wykonawczych w duecie fortepianowym sprawia, że profesjonalny warsztat pianistyczny stanowi dopiero punkt wyjścia dla dalszej pracy nad praktyką wykonawczą gry zespołowej. Obserwacje i badania naukowe dowodzą, iż duet fortepianowy, podobnie jak inny zespół przeznaczony na dwóch wykonawców, wymaga od artystów wykształcenia specjalnych umiejętności, które są utożsamiane z każdą pracą w zespole. Pianista, grając w duecie fortepianowym posiada wykształcone takie cechy jak: precyzyjna gra zespołowa, podzielność uwagi i dobra analiza sytuacji, spostrzegawczość i reakcja na gest partnera, dbałość o szczegóły, doskonała komunikacja werbalna i niewerbalna, cierpliwość, zdolność aktywnego słuchania siebie i partnera, wrażliwość na barwę, podzielność uwagi, kreatywność, umiejętność wspólnego podejmowania decyzji i kształtowania narracji muzycznej w celu uzyskania zamierzonego rezultatu artystycznego. Ta forma muzykowania kameralnego bezsprzecznie rozwija świadomość pianistyczną – wymaga nie tylko pracy nad własnym aparatem wykonawczym, a także systematycznych obserwacji „muzycznego” partnera i jego podejścia do instrumentu, a następnie wspólnego treningu. Gra w duecie fortepianowym nie tylko rozwija muzycznie, ale także przekłada się na motywację, współodpowiedzialność i wspólnotę doświadczeń, spostrzeżeń, które z kolei składają się na budowanie wzajemnego zaufania, wsparcia i pozytywnych relacji międzyludzkich. Owe nabyte umiejętności nie zanikają – pozostają u wykonawcy do końca życia – przynoszą wymierne efekty w codziennych sytuacjach i w praktyce zawodowej. W Akademii Muzycznej im. Stanisława Moniuszki w Gdańsku cyklicznie co 3 lata odbywa się Międzynarodowy Festiwal Duetów Fortepianowych, którego dyrektorem artystycznym jest dr hab. Bogna Czerwińska-Szymula. W roku 2023 po raz pierwszy Festiwal został zintegrowany z międzynarodową konferencją naukową (International Conference and 4th International Piano Duo Festival), podczas której wykłady wygłosili wybitni specjaliści ze świata. Przedkładana w ręce czytelników monografia naukowa jest pokłosiem tejże międzynarodowej debaty naukowej. To próba refleksji naukowej na temat funkcjonowania formacji kameralnej, dotąd nie indagowanej w pracach środowisk artystycznych, która ma na celu podniesienie poziomu edukacji muzycznej w tym względzie, rozwój i promocję artystów muzyków zajmujących się literaturą duetu fortepianowego oraz poznanie i analizę dzieł muzycznych przeznaczonych na ten zespół. Wydanie książki było możliwe dzięki wsparciu z budżetu państwa. Wydarzenie odbyło się w ramach projektu Ministerstwa Edukacji i Nauki w ramach programu „Społeczna Odpowiedzialność Nauki / Doskonała Nauka” (Doskonała nauka – Wsparcie konferencji naukowych) oraz dzięki inicjatywie członków Katedry Kameralistyki Akademii Muzycznej im. Stanisława Moniuszki w Gdańsku, która była głównym organizatorem wydarzenia.